Bijgewerkt 19 september 2026
Amsterdam-Noord ligt ten noorden van het IJ en was eeuwenlang alleen per boot met de rest van de stad verbonden. Tot 1957 kon men, afgezien van de route via de Oranjesluizen, uitsluitend met een veerpont naar de overkant. Die afstand bepaalde lang het karakter van het stadsdeel: industrie aan het water, tuindorpen voor de arbeiders erachter en veel ruimte.
De ponten
De ponten van het GVB zijn nog steeds de snelste manier om over te steken. Ze zijn gratis voor voetgangers en fietsers. De pont naar Buiksloterweg vaart vanaf de achterkant van Centraal Station en brengt passagiers in een paar minuten naar Eye en de Overhoekstoren. Het NDSM-werfveer, lijn F4, verbindt Centraal Station met het NDSM-plein en doet er langer over. Tegenwoordig liggen er onder het IJ vijf tunnelbuizen, waaronder die van de Noord/Zuidlijn, maar de pont is voor bezoekers het mooiste begin van een dag in Noord.
Overhoeks en Eye
Direct tegenover Centraal Station ligt Overhoeks, op het terrein van een voormalig laboratorium van Shell. Hier staat Eye Filmmuseum, dat op 4 april 2012 opende en sindsdien een van de beeldbepalende gebouwen aan het IJ is. Ernaast staat de toren die vroeger het kantoor van Shell was en nu een uitkijkpunt, hotel en restaurants heeft. Meer over Eye staat in de rubriek fotografie en film.
NDSM-werf
Verder naar het westen ligt het terrein van de voormalige scheepswerf van de Nederlandsche Dok en Scheepsbouw Maatschappij, afgekort NDSM. Na het sluiten van de werf werden de hallen in gebruik genomen door kunstenaars, ateliers en festivals. De NDSM Loods heeft een oppervlakte van 20.000 vierkante meter en is meer dan twintig meter hoog; binnen zitten werkplaatsen en ateliers. Op het terrein staan verder het STRAAT Museum voor straatkunst, de Docklandshal en de voormalige kraan die nu het Crane Hotel Faralda is. Onder de oude hellingbanen zitten ateliers en werkruimtes.
Het gebied verandert snel. Tussen 2022 en 2034 wordt NDSM-West omgebouwd tot een wijk met hoogbouw en maximaal vijfduizend woningen. Voor wie de werf nog als rauw industrieterrein wil zien, is dat een reden om niet te lang te wachten.
Nxt Museum
In augustus 2020 opende Nxt Museum in Noord, een museum voor nieuwe mediakunst en digitale kunst met grote installaties die met licht en geluid werken. Het museum past in de verschuiving van Noord van industriegebied naar cultureel gebied. De achtergrond van die kunstvorm staat in het overzicht van design en mediakunst.
Tuindorpen en dijken
Buiten de oevers is Noord een stadsdeel van tuindorpen, zoals Tuindorp Oostzaan en Tuindorp Nieuwendam, en van oude dijkdorpen. De Nieuwendammerdijk en de Buiksloterdijk hebben houten huizen en een landelijk karakter, op een paar kilometer van de Dam. Daarachter begint Waterland, met weilanden, sloten en dorpen die per fiets goed bereikbaar zijn.
Een dag in Noord
Een logische route begint met de pont naar Buiksloterweg voor Eye, gaat per fiets langs het water naar het NDSM-terrein en eindigt in een van de cafés of restaurants aan het water, waarna het NDSM-werfveer terugvaart naar Centraal Station. Op zonnige dagen zijn de terrassen aan het IJ vol, en rond festivals kan de pont druk zijn. Wie de avond in Noord wil doorbrengen, vindt in de rubriek de avond meer over uitgaan in Amsterdam.